Strażak bóbr

Mokradła tworzone przez bobry mogą zwiększać odporność lasów na skutki pożarów.

Wraz ze wzrostem liczby i intensywności pożarów lasów coraz większą uwagę naukowców zwracają naturalne mechanizmy zwiększające odporność ekosystemów na ogień. Jednym z nich jest działalność bobrów. Badania prowadzone w Ameryce Północnej wskazują, że tamy bobrowe oraz powstające dzięki nim mokradła mogą tworzyć lokalne strefy o znacznie mniejszej podatności na pożary.

Choć zjawisko to nie oznacza, że bobry są w stanie zatrzymać duże pożary lasów, istnieją mocne dowody, że ograniczają ich oddziaływanie w dolinach cieków wodnych.

Najbardziej znane badanie dotyczące zagadnienia bobrów opublikowali w 2020 roku Emily Fairfax i Andrew Whittle na łamach czasopisma „Ecological Applications”. Autorzy przeanalizowali obrazy satelitarne z pięciu dużych pożarów, które wystąpiły w różnych częściach zachodnich Stanów Zjednoczonych – w Kalifornii, Kolorado, Idaho, Oregonie i Wyoming. Do oceny stanu roślinności wykorzystano wskaźnik NDVI, powszechnie stosowany w teledetekcji do określania kondycji i „zieloności” roślin. 

Wyniki wykazały, że odcinki cieków, na których funkcjonowały tamy bobrowe, zachowywały znacznie większą żywotność roślinności podczas przechodzenia frontu ognia. Średni spadek wartości NDVI był ponad trzykrotnie mniejszy niż na porównywalnych odcinkach bez działalności bobrów. Autorzy doszli do wniosku, że bobrowe mokradła tworzą naturalne strefy odporne na ogień oraz czasowe schronienia dla wielu gatunków zwierząt.

Kolejna praca badawcza tych samych autorów, opublikowana w 2021 roku, przedstawiła wyniki w bardziej przystępnej formie. Analizy wykazały, że podczas badanych pożarów spadek wartości NDVI wynosił średnio około 19 proc. na terenach z aktywną działalnością bobrów, podczas gdy na podobnych odcinkach cieków pozbawionych tam bobrowych osiągał około 58 proc. Oznacza to, że roślinność w otoczeniu tam bobrowych pozostawała znacznie bardziej zielona i wilgotna nawet po pożarze.

Mechanizm tego zjawiska jest w zasadzie prosty. Budowane przez bobry tamy spowalniają odpływ wody, powodują jej rozlewanie się na równiny zalewowe oraz zwiększają infiltrację do gruntu. W efekcie podnosi się poziom wód gruntowych, a gleba i roślinność utrzymują wyższą wilgotność przez cały sezon wegetacyjny. Powstają rozległe kompleksy mokradeł, stawów i podmokłych zarośli, które znacznie trudniej ulegają zapłonowi niż przesuszone lasy czy łąki. Podczas pożaru ogień często wyraźnie zwalnia lub omija takie fragmenty dolin rzecznych, pozostawiając zielone pasy roślinności otoczone spalonym terenem.

(...)

To jedynie fragment tekstu. Chcesz czytać całe teksty?  Zamów prenumeratę "Nowej Gazety Leśnej"!

WIĘCEJ